Ana içeriğe geç
heypsikoAkademi
hey.psiko’ya dön

Akademi iç kodu · HP-AK-AY · Bahar dönemi

Psikolojide Araştırma Yöntemleri

Kendi araştırma planını adım adım kur: iyi bir soru bul, kavramları ölçülebilir hâle getir, uygun deseni seç, katılımcıyı koru ve kararlarını açıkça raporla.

Üyelik kapsamını gör
Araştırma için kavramsal ders görseli

Kendi araştırma planını adım adım kur: iyi bir soru bul, kavramları ölçülebilir hâle getir, uygun deseni seç, katılımcıyı koru ve kararlarını açıkça raporla.

Yanlışlanabilirlik · Kuram · Hipotez
Haftalık konu
15 hafta
Önerilen odak
10 sa
Kısa kontrol
60 soru
Soru biçimi
4 soru türü

Ders kazanımları

Bu dersi bitirdiğinde neleri yapabileceksin?

  1. 01

    Kuramsal bir soruyu sınanabilir hipotez ve operasyonel değişkenlere dönüştürmek

  2. 02

    Araştırma hedefine uygun deneysel, korelasyonel, nitel veya karma deseni seçmek

  3. 03

    Etik, mahremiyet, güvenirlik, geçerlik ve örnekleme risklerini değerlendirmek

  4. 04

    Ön kayıt, analiz planı ve APA raporundan oluşan şeffaf araştırma protokolü üretmek

15 haftalık ders planı

Hangi hafta ne çalışacaksın?

Bir haftayı aç; konunun kısa özetini, üç hedefini, ana kavramlarını ve soru sayısını gör.

  1. Hafta 01Bilimsel düşünme ve açıklama40 dk

    Bilim yalnızca bir fikri doğrulamaya mı çalışır? Gözlem, kuram, hipotez ve kanıt arasındaki döngüyü gündelik bir örnek üzerinden kuracağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Kuram ve hipotezi ayırmak
    • Yanlışlanabilir soru yazmak
    • Kanıtın geçici niteliğini açıklamak

    Temel kavramlar

    • Yanlışlanabilirlik
    • Kuram
    • Hipotez

    4 açıklamalı soru

  2. Hafta 02Literatür tarama ve kaynak eleştirisi40 dk

    Arama motorunda ilk çıkan kaynak, en güvenilir kaynak olmak zorunda değildir. Bir konuyu anahtar kelimelerden düzenli bir kanıt haritasına taşımayı öğreneceğiz.

    Bu haftanın hedefleri

    • Arama dizisi kurmak
    • Kaynak türlerini ayırmak
    • Yöntem temelli kaynak eleştirisi yapmak

    Temel kavramlar

    • Sistematik derleme
    • Birincil kaynak
    • Kapsama ölçütü

    4 açıklamalı soru

  3. Hafta 03Araştırma sorusu ve hipotez mimarisi40 dk

    “Sosyal medya gençleri etkiliyor” araştırılabilir bir soru mudur? Geniş bir merakı açık değişkenleri olan, sınanabilir bir soruya çevireceğiz.

    Bu haftanın hedefleri

    • Soru türlerini ayırmak
    • Yönlü hipotez yazmak
    • Soru ile desen arasında bağ kurmak

    Temel kavramlar

    • Araştırma sorusu
    • Yönlü hipotez
    • Keşfedici analiz

    4 açıklamalı soru

  4. Hafta 04Değişken ve operasyonel tanım40 dk

    Stres gibi soyut bir kavram ölçülecekse önce neyin kastedildiği açık olmalı. Operasyonel tanım kuracak; bağımsız, bağımlı ve karıştırıcı değişkenleri aynı örnekte ayıracaksın.

    Bu haftanın hedefleri

    • Yapı ve ölçümü ayırmak
    • Değişken rollerini belirlemek
    • Karıştırıcıyı açıklamak

    Temel kavramlar

    • Operasyonel tanım
    • Karıştırıcı değişken
    • Bağımlı değişken

    4 açıklamalı soru

  5. Hafta 05Ölçme, güvenirlik ve geçerlik40 dk

    Bir ölçek her seferinde benzer sonuç veriyorsa doğru şeyi ölçüyor mudur? Güvenirlik ile geçerlik kanıtını karıştırmadan okuyacağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Güvenirlik türlerini ayırmak
    • Geçerliği kanıt olarak yorumlamak
    • Ölçüm değişmezliğini tanımak

    Temel kavramlar

    • Güvenirlik
    • Yapı geçerliği
    • Ölçüm değişmezliği

    4 açıklamalı soru

  6. Hafta 06Araştırma etiği, onam ve veri mahremiyeti40 dk

    Etik onay, araştırmanın başında imzalanıp unutulan bir form değildir. Gönüllülük, zarar–yarar dengesi, adalet ve veri minimizasyonunu gerçek araştırma kararlarına yerleştireceğiz.

    Bu haftanın hedefleri

    • Onam bileşenlerini kurmak
    • Anonim ve takma adlı veriyi ayırmak
    • Veri minimizasyonu planlamak

    Temel kavramlar

    • Aydınlatılmış onam
    • Veri minimizasyonu
    • Sonradan bilgilendirme

    4 açıklamalı soru

  7. Hafta 07Örnekleme, yanlılık ve genellenebilirlik40 dk

    Bin kişiyle çalışmak örneklemi otomatik olarak temsil edici yapar mı? Kimi seçtiğinin ve kime ulaşamadığının sonuçları nasıl sınırladığını göreceğiz.

    Bu haftanın hedefleri

    • Örnekleme yöntemlerini ayırmak
    • Seçilim yanlılığını tanımak
    • Genellenebilirlik sınırı yazmak

    Temel kavramlar

    • Hedef popülasyon
    • Seçilim yanlılığı
    • Tabakalı örnekleme

    4 açıklamalı soru

  8. Hafta 08Gözlem, anket ve vaka desenleri40 dk

    İnsanlar gözlendiklerini bildiklerinde davranışlarını değiştirebilir. Gözlem, anket ve vaka yöntemlerinin güçlü yanlarını ve tipik hatalarını karşılaştıracağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Gözlem türlerini ayırmak
    • Anket yanlılıklarını tanımak
    • Vaka deseninin sınırını yazmak

    Temel kavramlar

    • Reaktivite
    • Kodlama şeması
    • Sosyal beğenirlik

    4 açıklamalı soru

  9. Hafta 09Korelasyonel desen ve nedensellik sınırı40 dk

    Uyku süresi ile not ortalaması birlikte değişiyorsa biri diğerine neden oluyor diyebilir miyiz? Yön, üçüncü değişken ve seçilim olasılıklarını tek tek sınayacağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Birlikte değişimi açıklamak
    • Alternatif nedensel modeller kurmak
    • Yordama ve açıklamayı ayırmak

    Temel kavramlar

    • Yönlülük sorunu
    • Üçüncü değişken
    • Boylamsal desen

    4 açıklamalı soru

  10. Hafta 10Deneysel desen, kontrol ve rastgele atama40 dk

    Rastgele örnekleme ile rastgele atama iki ayrı işe yarar. Bir deneyde kontrolün nasıl kurulduğunu ve nedensel sonucun neye dayandığını uygulayacağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Deneyin temel öğelerini kurmak
    • Rastgele atama ve örneklemeyi ayırmak
    • Kontrol koşulu seçmek

    Temel kavramlar

    • Rastgele atama
    • Kontrol grubu
    • Manipülasyon kontrolü

    4 açıklamalı soru

  11. Hafta 11Karmaşık desenler: faktöriyel, yarı-deneysel ve boylamsal40 dk

    Bir etki herkeste aynı görünmeyebilir. Faktöriyel, yarı-deneysel ve boylamsal desenleri hangi soruda kullanacağını örneklerle ayıracağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Etkileşimi yorumlamak
    • Yarı-deneysel sınırı yazmak
    • Boylamsal kaybı değerlendirmek

    Temel kavramlar

    • Faktöriyel desen
    • Yarı-deney
    • Etkileşim

    4 açıklamalı soru

  12. Hafta 12Nitel ve karma yöntem40 dk

    Görüşme ve tema analizi, “sayıya çevrilemeyen görüşleri toplamak”tan ibaret değildir. Nitel ve karma yöntemin ne zaman işe yaradığını çalışacağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Nitel soru yazmak
    • Tematik analiz basamaklarını sıralamak
    • Karma yöntemde bütünleştirme kurmak

    Temel kavramlar

    • Refleksivite
    • Tematik analiz
    • Amaçlı örnekleme

    4 açıklamalı soru

  13. Hafta 13Açık bilim, çoğaltma ve araştırmacı esnekliği40 dk

    Ön kayıt bir sonucu otomatik olarak doğru yapar mı? Araştırmacı esnekliğini görünür kılan açık bilim araçlarını gerçek bir mini plan üzerinde kullanacağız.

    Bu haftanın hedefleri

    • Araştırmacı esnekliğini tanımak
    • Çoğaltma türlerini ayırmak
    • Açık veri riskini değerlendirmek

    Temel kavramlar

    • Ön kayıt
    • Doğrudan çoğaltma
    • Araştırmacı esnekliği

    4 açıklamalı soru

  14. Hafta 14Proje: öneriden APA raporuna40 dk

    İyi bir raporda yöntem, analiz ve sonuç aynı soruya hizmet eder. Kendi araştırma önerini ön kayıttan APA raporuna kadar tutarlı biçimde kuracaksın.

    Bu haftanın hedefleri

    • Tutarlı araştırma önerisi yazmak
    • APA rapor yapısını kurmak
    • Sınırlılığı kanıtla ilişkilendirmek

    Temel kavramlar

    • Araştırma protokolü
    • APA raporu
    • Sınırlılık

    4 açıklamalı soru

  15. Hafta 15Bütünleştirme: kanıt denetimi40 dk

    Bir makaleyi “örneklemi küçük” diyerek eleştirmek yeterli değildir. İç, dış, yapı ve istatistiksel sonuç geçerliğini ayrı sorularla denetleyeceğiz.

    Bu haftanın hedefleri

    • Dört geçerlik boyutunu ayırmak
    • Kanıt gücünü dengeli değerlendirmek
    • Eleştiriyi tasarım önerisine çevirmek

    Temel kavramlar

    • İç geçerlik
    • Dış geçerlik
    • İstatistiksel sonuç geçerliği

    4 açıklamalı soru

Kaynak görünürlüğü

İleri okumaya buradan devam et.

Ders hazırlanırken yararlanılan temel katalog ve kaynaklar. Bağlantılar yeni sekmede açılır.

  1. 01İstanbul Bilgi Üniversitesi PSY 301 Research MethodsResmî ders kataloğu
  2. 02İstinye Üniversitesi Araştırma YöntemleriResmî ders kataloğu
  3. 03Kadir Has Üniversitesi PSYC 201Resmî ders kataloğu
  4. 04APA Journal Article Reporting Standards (JARS)İçerik/ileri okuma
  5. 05Center for Open Science TOP Guidelinesİçerik/ileri okuma
  6. 06Center for Open Science Preregistrationİçerik/ileri okuma
  7. 07The Belmont Reportİçerik/ileri okuma